Τα δικαιώματα των θυμάτων στο επίκεντρο της μάχης κατά της γυναικοκτονίας
Της Λουίζας Βερεσιέ
Το πρόσφατο, τραγικό περιστατικό ένοπλης επίθεσης εναντίον μιας γυναίκας στην πατρίδα μας, έρχεται να μας υπενθυμίσει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η έμφυλη βία παραμένει μια ανοιχτή, αιμορραγούσα πληγή για την κοινωνία μας. Ως γυναίκα και ως ψυχίατρος, αρνούμαι να σταθώ στην ανατομία του συγκεκριμένου εγκλήματος ή να αναζητήσω «ελαφρυντικά» για τον θύτη.
Αυτή η νέα τραγωδία πρέπει να γίνει η αφορμή για να στρέψουμε το βλέμμα μας εκεί που πραγματικά οφείλουμε: στα δικαιώματα του θύματος. Στη γυναίκα που βλέπει τη ζωή, την ελευθερία και την αξιοπρέπειά της να ισοπεδώνονται πίσω από κλειστές πόρτες.
Η συστηματική απογύμνωση από τα θεμελιώδη δικαιώματα
Μια γυναικοκτονία δεν είναι ποτέ ένα μεμονωμένο, «ξαφνικό» γεγονός. Είναι η καταληκτική και πιο βίαιη πράξη ενός μακροχρόνιου, συστηματικού κύκλου κακοποίησης.
Όταν μια γυναίκα εγκλωβίζεται σε ένα τέτοιο περιβάλλον, υφίσταται μια καθημερινή, σταδιακή στέρηση των πιο βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων της:
Το δικαίωμα στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα,
Το δικαίωμα της προσωπικής ελευθερίας και των προσωπικών επιλογών,
Το δικαίωμα να ζει χωρίς τον φόβο της απειλής και του εξαναγκασμού.
Ο κακοποιητής λειτουργεί ως ένας απόλυτος ελεγκτής που φιμώνει το θύμα, απομονώνοντάς το από το υποστηρικτικό του περιβάλλον (οικογένεια, φίλους, εργασία) και εκμηδενίζοντας την κυριότητα που έχει πάνω στον ίδιο της τον εαυτό.
Το δικαίωμα στην προστασία και η ευθύνη της Πολιτείας
Κάθε θύμα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας έχει το αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα να εισακούγεται άμεσα, έγκαιρα και με απόλυτη σοβαρότητα από τις αρχές. Το Κράτος έχει τη συνταγματική και ηθική υποχρέωση να εγγυηθεί το ύψιστο δικαίωμα: το δικαίωμα στη ζωή.
Όταν μια γυναίκα βρίσκει τη δύναμη να σπάσει τη σιωπή της και να καταγγείλει την κακοποίηση, το σύστημα οφείλει να ενεργοποιεί ακαριαία έναν μηχανισμό απόλυτης προστασίας. Οποιαδήποτε κωλυσιεργία, υποτίμηση του κινδύνου ή γραφειοκρατική καθυστέρηση στερεί από το θύμα το απαραίτητο δίχτυ ασφαλείας, αφήνοντάς το εκτεθειμένο στην πιο ακραία μορφή βίας.
Διεκδικώντας τα δικαιώματα των θυμάτων στην πράξη
Ως γιατρός που έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη με τα βαθιά, αόρατα ψυχικά τραύματα αυτών των γυναικών, τονίζω ότι οι διαπιστώσεις δεν αρκούν. Πρέπει να απαιτήσουμε τη θωράκιση των δικαιωμάτων των θυμάτων με συγκεκριμένα μέτρα:
Το δικαίωμα στην άμεση ασφάλεια: Καμία γυναίκα που καταγγέλλει βία δεν πρέπει να εξαναγκάζεται να επιστρέψει στο ίδιο σπίτι με τον κακοποιητή της. Απαιτείται άμεση απομάκρυνση του θύτη και ενίσχυση των κρατικών δομών φιλοξενίας.
Το δικαίωμα στον εκμηδενισμό του κινδύνου: Με την παραμικρή επίσημη καταγγελία για ενδοοικογενειακή βία, οποιοδήποτε μέσο οπλισμού ή απειλής πρέπει να αφαιρείται αμέσως και οριστικά από το περιβάλλον του δράστη.
Το δικαίωμα στην ολιστική στήριξη: Το κράτος οφείλει να παρέχει δωρεάν νομική, κοινωνική και ψυχολογική καθοδήγηση, ώστε το θύμα να μπορεί να επανενταχθεί με ασφάλεια και αξιοπρέπεια στην κοινωνία.
Η υγεία και ο πολιτισμός της κυπριακής κοινωνίας δεν κρίνονται από τους αριθμούς, αλλά από το αν μπορεί να διασφαλίσει ότι κάθε γυναίκα είναι ασφαλής και ελεύθερη μέσα στο ίδιο της το σπίτι. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι διαπραγματεύσιμα. Στεκόμαστε δίπλα στα θύματα, γινόμαστε η φωνή τους και απαιτούμε προστασία, σεβασμό και δικαιοσύνη. Τώρα.!
Αν βιώνεις οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης ή νιώθεις ότι τα δικαιώματά σου καταπατούνται, μη μείνεις μόνη στο σκοτάδι. Υπάρχει διέξοδος. Καλέστε στο 1440 (Γραμμή Βοήθειας για την Ενδοοικογενειακή Βία) ή στην Αστυνομία.
Δρ. Λουΐζα Βερεσιέ
Κύπρος 2026