Το «Ψηφιακό Μέτωπο»: Η Ψυχιατρική Πλευρά της Παραπληροφόρησης και του Πανικού

Τις τελευταίες ημέρες, η Κύπρος δεν δέχεται επίθεση μόνο σε γεωπολιτικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο ψυχολογικό. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί από ανεπιβεβαίωτες αναφορές για «επικείμενα χτυπήματα» και ψευδείς εντολές εκκένωσης. Το περιστατικό με τον πανικό στο αεροδρόμιο Πάφου στις 2 Μαρτίου ήταν η τρανή απόδειξη: Μια ανάρτηση στο διαδίκτυο μπορεί να προκαλέσει ταχύτερη σωματική αντίδραση από ό,τι μια πραγματική σειρήνα.

Η Παγίδα της Υπερεγρήγορσης (Hyper-vigilance)

Από ιατρικής σκοπιάς, το συνεχές "scrolling" για ειδήσεις πολέμου (doom-scrolling) θέτει τον εγκέφαλο σε μια κατάσταση διαρκούς υπερεγρήγορσης. Όταν καταναλώνουμε ασταμάτητα αντιφατικές πληροφορίες, η αμυγδαλή —το κέντρο του φόβου στον εγκέφαλο— παραμένει ενεργοποιημένη 24/7.

Αυτό οδηγεί σε:

Γνωστική εξάντληση: Δυσκολία στη συγκέντρωση και στη λήψη απλών αποφάσεων.

Σωματικά συμπτώματα: Ταχυκαρδίες, αϋπνία και μυϊκή τάση, ακόμη και όταν δεν συμβαίνει τίποτα.

Παράνοια: Η τάση να ερμηνεύουμε κάθε τυχαίο ήχο (ένα αεροπλάνο, μια εξάτμιση) ως απειλή.

Το Πρωτόκολλο «Ψυχολογικού Blackout»

Ως ειδικός ψυχικής υγείας, προτείνω στους συμπολίτες μου την εφαρμογή ενός «Ψυχολογικού Blackout» για να διατηρήσουμε τη λογική μας σε μια παράλογη εποχή:

Ορισμός «Ζώνης Ενημέρωσης»: Επιλέξτε δύο συγκεκριμένες ώρες την ημέρα (π.χ. 10 λεπτά το πρωί και 10 το βράδυ) για να ενημερωθείτε μόνο από επίσημες κρατικές πηγές. Το υπόλοιπο διάστημα, κλείστε τις ειδοποιήσεις.

Το Φίλτρο των 3 Ερωτήσεων: Πριν αναδημοσιεύσετε ή πιστέψετε μια πληροφορία που διαβάσατε σε ένα γκρουπ στο Viber ή το Facebook, αναρωτηθείτε:

Είναι από επίσημη πηγή;

• Εξυπηρετεί τον πανικό ή την ασφάλειά μου;
• Βοηθάει κάποιον αν το μοιραστώ τώρα;
• Επιστροφή στο «Εδώ και Τώρα»: Όταν νιώθετε τον πανικό να ανεβαίνει, αποσυνδεθείτε ψηφιακά και συνδεθείτε σωματικά. Περπατήστε, μιλήστε με κάποιον από κοντά, εστιάστε στις καθημερινές σας ρουτίνες.

Η ρουτίνα είναι το ισχυρότερο αντίδοτο στο χάος.

Ο πόλεμος της πληροφορίας στοχεύει στην ψυχική μας αντοχή. Το να μένουμε «κολλημένοι» στην οθόνη δεν μας κάνει πιο προετοιμασμένους, μας κάνει πιο ευάλωτους. Η μεγαλύτερη αντίσταση που μπορούμε να προβάλουμε σήμερα είναι η διατήρηση της ψυχικής μας ηρεμίας και της κριτικής μας σκέψης.

Δρ. Λουίζα Βερεσιέ

Μάρτιος 2026